Sự an toàn của nhóm thuốc statin làm giảm cholesterol máu ở người đái tháo đường (tiếp)

Tác dụng phụ của statin có phổ biến và nguy hiểm không?

Tăng mỡ máu là căn bệnh mạn tính nên cần được dùng thuốc nhóm statin đều đặn (giống như thuốc điều trị tăng huyết áp và tiểu đường) nên nhiều người e ngại về tính an toàn của thuốc.

Hầu hết mọi người uống statin đều dung nạp thuốc tốt. Tuy nhiên, một số người có biểu hiện tác dụng phụ thoáng qua một thời gian.

Những tác dụng phụ thường gặp nhất là đau đầu; khó ngủ; nổi mẩn đỏ; đau cơ; yếu cơ; chóng mặt; buồn nôn và nôn; đau bụng; đầy hơi; táo bón hoặc đi ngoài phân lỏng.

Tác dụng phụ nguy hiểm của statin

Viêm cơ: nguy cơ bị viêm cơ do statin tăng lên nếu dùng chung với một số loại thuốc. Nếu bệnh nhân tăng cholesterol máu đồng thời với tăng triglyceride máu, các bác sỹ có thể cho uống kết hợp statin với fibrate –thuốc làm giảm đồng thời cả triglyceride và cholesterol máu- khi đó nguy cơ bị viêm cơ tăng lên đáng kể.

Đau cơ: là biến chứng có thể gặp khi dùng statin. Đau cơ khiến bệnh nhân không thoải mái, làm xét nghiệm thấy men CPK tăng trung bình. Đây là biến chứng lành tính, đau cơ sẽ hết nhanh chóng sau khi ngừng thuốc statin.

Tiêu cơ: là biến chứng nguy hiểm nhất của statin. Cơ toàn bộ cơ thể đau nhức và yếu. Men CPK tăng cao, tiêu cơ còn có thể làm cho thận phải làm việc quá sức, các sản phẩm do tiêu cơ có thể gây tắc ống thận và gây suy thận cấp. Rất may mắn là biến chứng tiêu cơ rất hiếm gặp, ước chừng ít hơn 1/10.000 trường hợp sử dụng statin.

Statin có ảnh hưởng đến gan?

Thuốc thuộc nhóm statin không được dùng cho bệnh nhân đang có bệnh gan tiến triển và dùng thuốc một cách cẩn trọng với những người có tiền sử bệnh gan hoặc uống nhiều rượu. Các khuyến cáo nên xét nghiệm chức năng gan đều đặn là do khi mới được đưa vào sử dụng và khi thí nghiệm trên chuột ghi nhận có tăng men gan (GPT hoặc ALT) và do vậy người ta nghĩ rằng thuốc có tác dụng ‘độc’ với gan.

Nhưng khi nghiên cứu ngẫu nhiên với số lượng bệnh nhân lớn so sánh với thuốc vờ hay còn gọi là thuốc giả (placebo), các bác sỹ không thấy sự khác biệt về số người tăng men gan (khoảng 1%) cũng như không ghi nhận trường hợp nào bị bệnh gan nặng do dùng thuốc.

Sau đây là ghi nhận số liệu của 24 triệu bệnh nhân dùng lovastatin (một thuốc làm giảm cholesterol thuộc nhóm statin) từ năm 1986 đến năm 2002 (Theo Tolman; Am J Cardiol 2002 – 89: 1374-1380):

Theo số liệu nghiên cứu này, tỷ lệ viêm gan ở mức 1/100.000 người là rất nhỏ so với các loại thuốc khác. Với biến chứng suy gan cấp, tỷ lệ 1/130.000 người sử dụng statin tương đương như tỷ lệ suy gan cấp vô căn trong cộng đồng nên không thể kết luận đây là biến chứng do dùng statin được.

Làm gì để hạn chế tác dụng phụ của statin

Để hạn chế nguy cơ bị tiêu cơ: tránh kết hợp dùng chung statin với các nhóm thuốc khác như erythromycin; gemfibrozil; clofibrate; cyclosporine; các thuốc diệt nấm gốc azole (ketoconazole; fluconazole; itraconazole).

Đặc biệt nước bưởi cũng là tăng nguy cơ bị tiêu cơ khi bệnh nhân uống statin.

Kết luận

Nhìn chung, thuốc giảm mỡ máu nhóm statin rất an toàn. Tỷ lệ tác dụng phụ nặng rất nhỏ trong khi lợi ích lên bệnh tim mạch ở người ĐTĐ là rất lớn. Thuốc nên được dùng đều đặn hàng ngày và trong nhiều năm liên tục mới phát huy hiệu quả phòng ngừa hoặc giảm nhẹ tai biến mạch máu hoặc nhồi máu cơ tim.

Ths, Bs Nguyễn Huy Cường.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang